Als je moeder- én vaderwond allebei meespelen

Veel van wat er over de moederwond en de vaderwond geschreven wordt, gaat over één ouder. Alsof er telkens één figuur is die tekortschoot, en één die er wél was om dat op te vangen. Maar wat als dat niet jouw verhaal is? Wat als beide ouders, ieder op hun eigen manier, niet konden geven wat jij nodig had?

Dat is voor veel mensen de werkelijkheid, en het wordt zelden benoemd. Niet omdat het zeldzaam is, maar omdat het moeilijker te vertellen is. Er was geen duidelijke “goede” en “slechte” ouder. Er was gewoon een gezin waarin niemand echt kon zien wie jij was.

Je herkent het misschien hierin

Je herkent dit als:

• Je zoekt in relaties tegelijk naar goedkeuring en naar emotionele nabijheid, en vindt zelden allebei.
• Je weet niet goed bij wie je terechtkon als kind, omdat er eigenlijk nergens een vaste, veilige plek was.
• Je voelt je schuldig als je kritiek hebt op één ouder, omdat “de andere was toch ook niet beter”.
• Je hebt geleerd om jezelf helemaal aan te passen, omdat er nergens ruimte was om gewoon jezelf te zijn.
• Je merkt dat heling rond je moederwond of vaderwond apart aanpakken niet genoeg voelt, alsof er iets ontbreekt.

Waarom dit zo verwarrend kan voelen

Als één ouder tekortschiet, is er vaak een tegenpool om op terug te vallen, al is het maar in fantasie. Je kon dromen over hoe het wél zou moeten, met de andere ouder als voorbeeld. Maar wanneer beide ouders om hun eigen redenen niet beschikbaar waren, ontbrak die tegenpool. Er was geen “veilige haven” in huis, geen persoon bij wie je kon uitademen. Dat betekent niet dat er geen liefde was. Het betekent dat de emotionele ruimte er vaak niet was, ook al was de intentie er soms wel.

Vaak zie je een patroon waarin de ene ouder dominant of veeleisend was, en de andere passief of afwezig, elk op hun eigen manier onbereikbaar. Of allebei waren ze, om heel verschillende redenen, met zichzelf bezig: de een met werk of status, de ander met een eigen onverwerkte geschiedenis. Als kind probeerde je waarschijnlijk allebei te lezen, allebei tevreden te stellen, en had je uiteindelijk niemand echt om op terug te vallen.

Dat verklaart ook waarom het soms zo lastig voelt om te “kiezen” welke wond je eerst aanpakt. Ze zijn met elkaar verweven. Je verlangen naar erkenning van je vader kan onlosmakelijk verbonden zijn met je gevoel van veiligheid bij je moeder, en omgekeerd. Heling gaat hier zelden in een rechte lijn van de ene wond naar de andere. Het is meer een web dat je stukje bij beetje ontwart.

Wat dit met je relaties doet

Als kind van twee emotioneel onbeschikbare ouders leer je vaak een dubbele overlevingsstrategie: aanpassen én afstand houden tegelijk. Je wordt heel goed in aanvoelen wat de ander nodig heeft, maar tegelijk wantrouwig of huiverig om echt dichtbij te komen, omdat dichtbij komen vroeger nooit veilig genoeg was. In relaties kan dat zich uiten als een verlangen naar intimiteit dat botst met een reflex om jezelf te beschermen zodra het serieus wordt.

Ook in je band met jezelf kan dit doorwerken. Zonder een duidelijk voorbeeld van wat gezonde nabijheid is, moet je die vaak van nul opbouwen, eerst met jezelf, dan met anderen. Dat is geen tekortkoming. Het is een taak die de meeste mensen nooit hoeven te leren, omdat zij die het wél kregen, gewoon konden voortbouwen op wat er al was.

Waar je kunt beginnen

Een paar richtingen die kunnen helpen:

• Erken allebei de wonden apart, zonder de een te bagatelliseren omdat de ander groter voelt.
• Ga op zoek naar wie of wat er wél veiligheid bood in je jeugd, ook al was dat geen ouder. Een grootouder, een leerkracht, een huisdier, een plek. Die vonken tellen mee.
• Bouw bewust de veilige plek op die je vroeger miste, eerst in jezelf, dan in je relaties.
• Laat je niet haasten. Twee wonden tegelijk ontwarren kost meer tijd dan één, en dat is geen falen, dat is gewoon eerlijk over de omvang van het werk.

Wil je dieper induiken in elke wond apart, dan vind je een goed startpunt in wat de moederwond precies is en hoe de vaderwond zich vormt. Herken je bovendien het patroon van een dominante en een passieve ouder, dan leest dit artikel over die specifieke dynamiek misschien als een spiegel.

Boekentip

Ongezien opgegroeid — Lindsay C. Gibson

Gibson schrijft niet over één type ouder, maar over emotionele onbeschikbaarheid als patroon, ongeacht wie hem droeg. Precies daarom is dit boek zo waardevol als je merkt dat de wond niet bij één ouder alleen ligt, maar bij het hele gezinssysteem.

Bekijk dit boek →

Veel liefs,
Krista