Pleasen en Jeugdtrauma; waarom je leerde dat jij er niet toe deed

Je bent vriendelijk. Behulpzaam. Altijd bereid om voor anderen klaar te staan. Mensen waarderen dat in jou — en ergens weet je ook dat het een kracht is.

Maar er is ook die andere kant. De uitputting. Het gevoel dat je altijd geeft maar zelden ontvangt. De wrok die zich opbouwt. Het besef dat je eigenlijk niet weet wat jíj wil — omdat je zo gewend bent aan wat anderen willen.

Als je jezelf hierin herkent, is er iets wat ik je wil zeggen: dit is niet wie je bent. Dit is wat je hebt geleerd. En de wortels liggen bijna altijd in je jeugd.

Pleasen is geen karakter — het is een overlevingsstrategie

Als kind was jij volledig afhankelijk van de mensen om je heen. Niet alleen voor eten en onderdak — maar ook voor veiligheid, liefde en verbinding. Als die veiligheid onzeker was, leerde je zenuwstelsel: ik moet ervoor zorgen dat de mensen om mij heen tevreden zijn. Dat is de enige manier om veilig te zijn.

Pleasen was geen keuze — het was overleving. Een slim, creatief kind dat deed wat het moest doen in een omgeving die dat vroeg.

Het probleem is dat die strategie vandaag nog steeds draait. Ook al ben je allang geen kind meer dat afhankelijk is van die mensen. Je zenuwstelsel weet dat nog niet.

Welke jeugdervaringen liggen aan de basis van pleasen?

Een ouder die emotioneel onbetrouwbaar was

Soms warm, soms koud. Soms beschikbaar, soms afwezig of boos. Je leerde de stemming van je ouder lezen — en je gedrag aanpassen om de goede versie van hem of haar tevoorschijn te brengen. Dat is pleasen in zijn vroegste vorm.

Een gezin waar jouw behoeften niet telden

Er was geen ruimte voor wat jij voelde of nodig had. Misschien was er altijd een ouder die zelf zoveel pijn droeg dat er geen ruimte was voor jou. Misschien werden je emoties afgewezen of genegeerd. Je leerde: mijn behoeften zijn minder belangrijk dan die van anderen.

Liefde die voorwaardelijk voelde

Je werd meer geprezen als je braaf was, als je goed presteerde, als je geen last gaf. Je leerde: ik word meer geliefd als ik doe wat anderen willen. Liefde was iets wat je verdiende — niet iets wat je zomaar kreeg.

Verantwoordelijkheid dragen die niet van jou was

Misschien was jij degene die de vrede bewaarde. Die de boel bij elkaar hield. Die voor jongere broers of zussen zorgde, of voor een ouder die dat zelf niet kon. Je leerde vroeg: ik ben verantwoordelijk voor het welzijn van anderen.

Wat pleasen je vandaag kost

Pleasen heeft een prijs. En die prijs betaal jij:

• Je verliest jezelf — je weet niet meer wat jij wil, denkt of voelt
• Je wordt chronisch moe — want je geeft meer dan je hebt
• Je bouwt wrok op — want je geeft zonder echt te ontvangen
• Je trekt relaties aan die jouw pleasen bevestigen — mensen die nemen zonder te geven
• Je verliest contact met je authenticiteit — je toon je niet meer zoals je echt bent

En misschien wel het pijnlijkste: je weet ergens dat je niet echt wordt gezien. Want de mensen om je heen kennen niet jou — ze kennen de versie van jou die alles doet om hen tevreden te houden.

Hoe stop je met pleasen?

Stoppen met pleasen begint niet met gedragsverandering. Het begint met het aanpakken van de overtuigingen die eronder liggen:

• Ik moet liefde verdienen → vervangen door: ik ben de moeite waard, ook als ik niets doe
• Als ik nee zeg, verlies ik de ander → vervangen door: mensen die van mij houden, blijven ook als ik grenzen stel
• Mijn behoeften zijn minder belangrijk → vervangen door: mijn behoeften tellen evenveel als die van anderen

Dat vraagt werk. Niet alleen in je hoofd — maar ook in je lichaam, in je zenuwstelsel, in de relatie met je innerlijk kind dat ooit heeft geleerd dat het er niet toe deed.

Maar het is mogelijk. Ik heb het zelf meegemaakt. En ik zie het dagelijks bij de mensen die ik begeleid. Laat dit rustig landen.