Complimenten niet kunnen ontvangen: het verband met pleasen

Iemand zegt dat je iets goed hebt gedaan, dat je er mooi uitziet, dat je een fijn mens bent om mee samen te werken. En binnen een seconde hoor je jezelf al zeggen: “ach, valt wel mee” of “dat was gewoon geluk.” Complimenten niet kunnen ontvangen lijkt bescheidenheid, maar is vaak iets anders: een diep ingesleten patroon dat rechtstreeks verbonden is met pleasen.

In dit artikel lees je waarom een compliment vaak ongemakkelijker voelt dan kritiek, wat pleasen daarmee te maken heeft, en hoe je stap voor stap leert om iets goeds over jezelf gewoon te laten staan.

Waarom een compliment ongemakkelijk voelt

Als je als kind geleerd hebt dat je waarde afhing van wat je deed voor anderen, dan is een compliment over wie je bent, of over iets wat je hebt gedaan zonder dat het “nodig” was, verwarrend. Het past niet in het systeem waarin je bent opgegroeid, waar aandacht meestal iets was dat je moest verdienen door jezelf onzichtbaar te maken of door voor anderen te zorgen.

Een compliment vraagt bovendien om iets wat pleasers vaak vermijden: even stilstaan bij jezelf. Het wegwuiven van een compliment is een manier om de aandacht snel weer bij de ander te leggen, zodat je niet in het ongemakkelijke moment van “gezien worden” hoeft te blijven hangen.

Hoe dit patroon zich uit

Je herkent dit misschien in kleine, herhaalde reacties:

• automatisch het compliment terugkaatsen naar de ander (“jij ook!”)
• het succes toeschrijven aan geluk, timing of iemand anders
• meteen een “maar” toevoegen aan iets positiefs over jezelf
• je ongemakkelijk voelen bij complimenten over uiterlijk of talent

Het patroon is zo automatisch geworden dat het bijna beleefd lijkt. Maar onder die beleefdheid zit vaak de overtuiging dat je jezelf niet mag toestaan om goed over jezelf te denken, want dat zou “aanmatigend” zijn, of het risico dat mensen minder van je gaan houden.

Hoe je een compliment leert ontvangen

Begin met iets kleins: een simpel “dank je” zonder toevoeging. Geen “maar”, geen wedercompliment, geen relativering. Dat kale “dank je” voelt in het begin bijna te bloot, maar het is precies die kaalheid die het patroon doorbreekt.

Merk op wat er in je lichaam gebeurt op het moment dat je een compliment krijgt. Is er spanning, een neiging om weg te kijken, een drang om snel iets terug te zeggen? Die reactie hoeft niet meteen te verdwijnen, maar het observeren ervan geeft je de kans om er bewust anders mee om te gaan in plaats van automatisch te reageren.

Een compliment aanvaarden is geen ijdelheid, het is een vorm van jezelf serieus nemen. Hoe meer je oefent, hoe minder vreemd het gaat voelen om iets goeds over jezelf gewoon te laten bestaan, zonder het meteen te moeten wegduwen.

Dit patroon hangt nauw samen met people-pleasing op het werk en met overexplaining: allebei manieren om de aandacht weg van jezelf te houden.

Veel liefs, Krista