Je bent in een gesprek — maar je bent er niet echt. Je kijkt naar jezelf van een afstand. Je rijdt een heel stuk en weet niet hoe je er bent gekomen. Je voelt je wazig, onwerkelijk, alsof alles door glas gaat.
Dit zijn vormen van dissociatie. En voor veel mensen met een trauma-achtergrond zijn ze vertrouwd — ook al weten ze er geen naam voor.
In dit artikel leg ik uit wat dissociatie is, waarom het ontstaat en hoe je weer verbinding kunt maken met jezelf.
Wat is dissociatie?
Dissociatie is een mentaal proces waarbij de verbinding tussen gedachten, gevoelens, herinneringen en het gevoel van identiteit tijdelijk wordt onderbroken. Het is een automatische beschermreactie van de geest — een manier om te overleven wat ondraaglijk is om te voelen.
Iedereen dissocieert licht weleens — dagdromen, automatisch rijden. Maar bij mensen met jeugdtrauma kan dissociatie een diepgeworteld patroon zijn dat het dagelijks leven beïnvloedt. Het hangt nauw samen met hoe trauma het brein en het zenuwstelsel beïnvloedt.
Hoe dissociatie ontstaat vanuit trauma
Als een kind iets meemaakt wat te overweldigend is om volledig te voelen — mishandeling, verwaarlozing, chronische onveiligheid — leert de geest zichzelf te beschermen door weg te gaan. Door de verbinding met het lichaam en de ervaring te verbreken.
In het moment is dat een briljante strategie. Maar als volwassene activeer je diezelfde strategie ook in situaties die eigenlijk veilig zijn — bij stress, bij conflict, bij intimiteit, bij overprikkeling.
Vormen van dissociatie herkennen
- Je voelt je wazig of verdoofd — alsof je in een glazen bol zit
- Je verliest stukken tijd — je weet niet wat je de afgelopen uren hebt gedaan
- Je kijkt naar jezelf van buitenaf — alsof je niet in je eigen lichaam zit
- Je voelt weinig tot niets — emotionele verdoving
- Je bent aanwezig maar niet echt aanwezig — je partner of vrienden merken dat je er niet bij bent
- Je herinneringen aan bepaalde periodes zijn vaag of afwezig
Terug verbinden met jezelf
Heling van dissociatie vraagt voorzichtigheid — het lichaam en de geest hebben de bescherming aangeleerd om goede redenen. Te snel te veel voelen kan overweldigend zijn.
Groundingtechnieken zijn de eerste stap — zachte manieren om terug in het lichaam en het heden te komen. Vijf dingen zien, vier dingen aanraken, drie dingen horen. Simpel maar krachtig.
Diepere heling van dissociatie vraagt professionele begeleiding — iemand die getraind is in traumaverwerking en veilig kan werken met wat er onder de oppervlakte ligt. Laat dit rustig landen.
Ontdek het traject Time to Change.