Wanneer heb je voor het laatst iets gedaan puur omdat het leuk was, zonder doel, zonder nut, zonder dat het ergens toe moest leiden? Voor veel volwassenen is dat een moeilijke vraag. Plezier voelt al snel als tijdverlies, iets wat je jezelf pas mag gunnen als de taken zijn afgerond, als je het “verdiend” hebt. Als je opgroeide in een gezin waar weinig ruimte was voor losse, doelloze vreugde, waar zorgen, prestatie of overleven voorop stonden, is die verhouding tot plezier niet toevallig.
Innerlijk kind werk gaat niet alleen over het helen van pijn. Het gaat evengoed over het teruggeven van wat er miste, en spelen staat daarin vaak helemaal onderaan de lijst, terwijl het misschien wel het meest verwaarloosde stuk is van je innerlijk kind.
Waarom spelen wegviel
Kinderen die opgroeien in een onveilige of veeleisende omgeving worden vaak sneller “klein volwassen” dan hun leeftijdsgenootjes. Er was misschien geen ruimte om zomaar te spelen omdat er thuis iets belangrijkers speelde: een ouder die zorg nodig had, spanning die in de gaten gehouden moest worden, verwachtingen die nagekomen moesten worden. Spelen voelde niet gepast, of er was simpelweg geen aandacht voor omdat de energie van het gezin ergens anders naartoe ging.
Dat kind leerde dat waarde voortkomt uit nuttig zijn, niet uit vrolijk zijn. En dat patroon zet zich door: als volwassene voelt speelsheid dan als iets dat je moet “verdienen”, een luxe voor als alles op orde is. Het probleem is dat alles nooit helemaal op orde is, waardoor plezier steeds wordt uitgesteld.
Je herkent dit als:
- Je voelt je schuldig als je iets doet dat geen enkel praktisch nut heeft.
- Hobby’s worden al snel weer een prestatie, iets waar je “goed” in moet worden.
- Je weet niet meer goed wat je eigenlijk leuk vindt.
- Lachen om iets onbenulligs voelt vreemd, bijna ongepast.
Wat spelen doet voor je zenuwstelsel
Spelen is niet alleen leuk, het heeft ook een fysiologische functie. Wanneer je speelt, ontspant je zenuwstelsel op een manier die anders is dan bij passieve rust. Er ontstaat ruimte, lichtheid, verbinding met het moment zelf. Voor wie langdurig in overlevingsmodus heeft geleefd, is dat een onbekend gevoel, en onbekend voelt in het begin niet altijd fijn. Het kan zelfs ongemakkelijk aanvoelen, alsof je iets doet wat niet bij je hoort.
Dat ongemak is een teken dat je op onbekend terrein komt, niet dat er iets mis is. Net zoals bij innerlijk kind werk in de praktijk, geldt hier: kleine, herhaalde momenten van plezier bouwen langzaam een nieuwe gewoonte op, sneller dan één groot gebaar.
Hoe je opnieuw leert spelen
Begin niet bij de vraag “wat is nuttig”, maar bij de vraag “wat trekt me aan, ook al weet ik niet waarom”. Denk terug aan wat je als kind graag deed voor het moest stoppen: tekenen, dansen, buiten rondrennen, verhalen verzinnen. Dat is geen nostalgie, het is een spoor naar wat je innerlijk kind nog steeds nodig heeft.
Geef jezelf toestemming om ergens slecht in te zijn, puur voor de lol. Dat is misschien wel de meest helende oefening van allemaal: iets doen zonder dat het iets hoeft op te leveren, en merken dat de wereld niet instort als je twintig minuten “niets nuttigs” doet.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik wat mijn innerlijk kind nodig heeft?+
Vaak geeft je lichaam eerder een antwoord dan je hoofd. Let op momenten waarop je onverklaarbaar aangetrokken wordt tot iets kinderlijks: een liedje, een kleur, een activiteit die niets met je volwassen leven te maken heeft. Denk ook terug aan wat je vroeger deed voor het moest stoppen door tijdgebrek, schaamte of een boodschap dat het “niet nuttig” was. Die herinneringen zijn geen toeval, ze wijzen vaak precies naar wat er nog om aandacht vraagt. Ook boosheid van je innerlijk kind kan trouwens een signaal zijn van een onvervulde behoefte, niet enkel verdriet of gemis.
Waarom voelt plezier maken soms schuldig?+
Als plezier vroeger nooit vanzelfsprekend was, ontwikkelde je onbewust de overtuiging dat je het moet verdienen. Schuldgevoel bij plezier is dan geen teken dat je iets fout doet, maar een oud alarm dat afgaat zodra je iets doet dat niet “nuttig” is. Dat gevoel verdwijnt niet door het te negeren, maar wel door het te doorstaan: merk het op, benoem het, en doe de plezierige activiteit toch. Elke keer dat er niets ergs gebeurt, leert je zenuwstelsel een beetje meer dat plezier geen risico is.
Is spelen echt onderdeel van innerlijk kind werk?+
Ja, en het wordt vaak onderschat omdat innerlijk kind werk in eerste instantie geassocieerd wordt met pijn verwerken. Maar re-parenting, jezelf geven wat je als kind nodig had, betekent evengoed dat je jezelf plezier, speelsheid en luchtigheid teruggeeft, niet enkel troost bij verdriet. Een innerlijk kind dat alleen maar getroost wordt maar nooit mag spelen, blijft onvolledig gezien. Beide horen bij elkaar, net zoals bij re-parenting als geheel.
Wat als ik niet meer weet wat ik leuk vind?+
Dat is heel normaal, zeker als je lang vanuit overleven of prestatie hebt geleefd. Je hoeft het niet meteen te weten, je mag het opnieuw ontdekken door simpelweg dingen uit te proberen zonder verwachting. Ga niet op zoek naar je “grote passie”, maar naar kleine signalen: waar word je nieuwsgierig van, wat trekt je aandacht zonder duidelijke reden. Dit hangt nauw samen met jezelf terugvinden na jeugdtrauma, waarbij identiteit zich vaak stukje bij beetje herstelt via kleine ontdekkingen, niet via één groot inzicht.
Welke eerste stap helpt om weer te leren spelen?+
Kies iets kleins en laagdrempeligs, iets dat je vroeger graag deed of waar je nu nieuwsgierig naar bent, en geef jezelf tien minuten om het te proberen zonder doel. Geen les, geen prestatiedoel, gewoon proberen. Merk op wat er gebeurt: onrust, plezier, verveling, het maakt allemaal deel uit van het proces. Herhaal dit een paar keer per week. Kleine, terugkerende momenten van speelsheid bouwen op termijn meer op dan één groots gebaar dat je toch niet volhoudt.
Wil je hier zelf nog dieper induiken?
Start met de gratis meditatiepakket.
Boekentip
Het helen van je innerlijke kind — Susanne Hühn
Susanne Hühn nodigt je uit om je innerlijke kind te leren kennen als een bron van vreugde en levendigheid, niet enkel van pijn. Een warme aanmoediging om ook de speelse kant van jezelf weer ruimte te geven.
Veel liefs,
Krista
Krista Liekens is gespecialiseerd in jeugdtrauma, moederwonden, vaderwonden, emotionele verwaarlozing, hechtingsproblematiek en het reguleren van het zenuwstelsel.