De dagen worden korter, het licht verandert, en zonder dat je precies kunt uitleggen waarom, voel je jezelf zwaarder worden. Niet alleen moe van de overgang van zomer naar herfst zoals bij de meeste mensen, maar iets dieper: een soort onrust, of juist een verlammend gevoel van weinig energie, dat elk jaar rond deze tijd weer opduikt.
Als je een belast zenuwstelsel hebt door jeugdtrauma, is dat geen toeval. Seizoenswisselingen zijn voor een gevoelig zenuwstelsel vaak net iets zwaarder dan voor de meeste mensen.
Waarom verandering je zenuwstelsel alert maakt
Een zenuwstelsel dat is gevormd door onveiligheid houdt sowieso al meer scherp in de gaten wat er verandert om zich heen. Minder licht, kouder weer, een ander dagritme: het zijn allemaal signalen die je systeem, vaak onbewust, checkt op veiligheid. Bij een gezond gereguleerd zenuwstelsel gaat dat soepel. Bij een zenuwstelsel dat is getraind om alert te blijven, kan elke verandering, ook een seizoen, net iets extra activatie geven.
Daar komt bij dat minder daglicht ook een directe invloed heeft op je hormoonhuishouding en je energie. Voor iemand wiens systeem toch al dicht tegen de randen van zijn window of tolerance aan leeft, is dat net dat beetje extra dat het evenwicht kan verstoren.
Hoe dit zich kan tonen
Je herkent dit misschien als:
- Je bent sneller moe, ook al slaap je niet minder dan anders
- Emoties voelen dichter aan de oppervlakte, sneller een brok in de keel of kortere lont
- Je merkt meer behoefte aan terugtrekken, terwijl de wereld juist doordendert
- Dit gevoel keert elk jaar rond dezelfde tijd terug, alsof je lichaam het onthoudt
Dat laatste punt is geen inbeelding. Je lichaam houdt patronen bij, ook seizoensgebonden patronen. Als een bepaalde periode in het verleden extra zwaar was, of als chronische stress je systeem al langdurig heeft belast, dan kan je lichaam die herfstovergang blijven aanvoelen als een extra kwetsbaar moment.
Wat helpt om dit seizoen zachter door te komen
Het begint bij erkenning in plaats van jezelf pushen. Als je merkt dat je energie daalt, is dat geen zwakte die je moet compenseren met meer doen. Het is een signaal van je zenuwstelsel dat vraagt om meer rust en meer structuur, precies wanneer het buiten onrustiger en donkerder wordt.
Concreet kan het helpen om vaste rustmomenten in je dag in te bouwen, ook al is het maar tien minuten. Ochtendlicht opzoeken, zelfs op bewolkte dagen, ondersteunt je bioritme. En als je merkt dat je systeem overprikkeld raakt, is dat het moment om terug te grijpen naar wat je al weet over je polyvagale zenuwstelsel: kalmte komt niet door harder je best te doen, maar door je systeem actief signalen van veiligheid te geven.
Je hoeft dit seizoen niet te bevechten. Je mag het, net als je lichaam vraagt, langzamer en zachter benaderen dan de rest van het jaar.
Wil je hier zelf nog dieper induiken?
Start met het gratis meditatiepakket.
Boekentip
Verankerd in veiligheid — Deb Dana
Een toegankelijke uitleg van de polyvagaaltheorie, met praktische oefeningen om je zenuwstelsel weer richting veiligheid te brengen. Fijn om bij de hand te hebben, juist in een seizoen waarin je systeem extra ondersteuning kan gebruiken.
Veel liefs,
Krista