Je vertelt iemand hoe zwaar het is. En ze zeggen: “Maar je hebt toch ook zoveel om dankbaar voor te zijn?” Of: “Positief denken! Je trekt aan wat je uitzendt.” Of: “Het had veel erger gekund.”
En plotseling voel je je nog slechter dan voor het gesprek. Niet beter.
Dit is toxic positivity — en het is een van de grootste obstakels voor echte heling van jeugdtrauma.
Wat is toxic positivity?
Toxic positivity is het overmatig benadrukken van positief denken en het minimaliseren of wegwuiven van negatieve emoties — ook als die emoties volledig terecht zijn. Het is de boodschap dat je altijd positief moet zijn, ongeacht wat je meemaakt.
Toxic positivity is niet hetzelfde als optimisme. Optimisme zegt: het wordt beter. Toxic positivity zegt: jouw pijn is niet geldig want anderen hebben het erger.
Veelgehoorde toxic positivity zinnen
- “Wees dankbaar voor wat je hebt.”
- “Alles gebeurt met een reden.”
- “Goed vibes only.”
- “Je trekt aan wat je uitzendt.”
- “Het had veel erger gekund.”
- “Anderen hebben het moeilijker.”
- “Kijk naar het positieve.”
- “Je moet het loslaten en verder gaan.”
Waarom toxic positivity heling blokkeert
Echte heling van jeugdtrauma vraagt het tegenovergestelde van toxic positivity — het vraagt dat je je pijn erkent, benoemt en doorvoelt. Pas als een gevoel er mag zijn, kan het ook bewegen en veranderen.
Als je je pijn steeds wegdrukt met positief denken, blijft ze vastzitten. Ze slaat op in je lichaam zoals we beschrijven in ons artikel over jeugdtrauma in het lichaam. Ze komt later toch naar boven — groter en zwaarder.
Bovendien versterkt toxic positivity schaamte — het boodschap is: jouw pijn is overdreven. Je mag niet zo voelen. Er is iets mis met jou dat je dit niet kunt loslaten.
Wat echte positiviteit is
Echte positiviteit maakt ruimte voor het donker — en gelooft tegelijk dat er licht is aan de andere kant. Het zegt niet: jouw pijn mag er niet zijn. Het zegt: jouw pijn mag er zijn, en ik geloof dat je erdoorheen kunt komen.
Dat is de basis van mijn werk — en van echte heling. Van overleven naar écht leven gaat via het voelen, niet via het omzeilen. Veel liefs,
Krista
Veelgestelde vragen
Hoe reageer ik als iemand toxic positivity op mij toepast?+
Je kunt rustig aangeven wat je daadwerkelijk nodig hebt, bijvoorbeeld door te zeggen dat je nu vooral gehoord wilt worden in plaats van opgelost. Niet iedereen zal dit meteen begrijpen, en dat is oke, het is jouw taak niet om iedereen te overtuigen. Het herkennen van wie wel ruimte kan bieden voor je pijn helpt je om je steun bewuster te kiezen.
Ben ik zelf ook soms toxic positief tegenover mezelf?+
Ja, dit komt heel vaak voor, vooral als je hebt geleerd dat je pijn er niet mocht zijn. Je herkent het als je jezelf constant vertelt dat je dankbaar moet zijn of dat het niet zo erg is, terwijl je eigenlijk oprecht verdriet of frustratie voelt. Werken aan zelfcompassie helpt om deze innerlijke toxic positivity te herzien.
Is er een verschil tussen niet willen klagen en toxic positivity?+
Er is een verschil tussen bewust kiezen om iets niet te delen op een bepaald moment, en jezelf structureel verbieden om pijn te voelen of te benoemen. Het eerste is een gezonde keuze over wanneer en met wie je deelt, het tweede ondermijnt je eigen verwerking. Het onderscheid zit in of je jezelf toestaat het gevoel te hebben, ook als je het niet altijd uitspreekt.
Wat is het verschil tussen normale rouw en depressie als ik mijn pijn wel toelaat?+
Dit onderscheid wordt uitgebreid besproken bij het verschil tussen verdriet en depressie. Kort gezegd beweegt normale rouw, ook al voelt het zwaar, terwijl depressie meer een vastzittend, aanhoudend gevoel van leegte is. Pijn toelaten is niet hetzelfde als erin vastlopen, het is juist een stap richting beweging en verwerking.
Hoe vind ik de balans tussen mijn pijn erkennen en toch vooruit blijven gaan?+
Dit is precies waar echte heling zich onderscheidt van zowel wegdrukken als vastzitten. Het gaat over ruimte maken voor het gevoel, het erkennen en doorvoelen, en van daaruit stap voor stap verder bewegen, zoals beschreven bij rouwen om de jeugd die je niet hebt gehad. Vooruitgang en pijn voelen sluiten elkaar niet uit, ze kunnen samen bestaan.
Download de gratis gids ’10 signalen van jeugdtrauma’
Boekentip
Perfect verborgen depressie — Margaret Robinson Rutherford
Margaret Robinson Rutherford schrijft over wat er gebeurt als je jarenlang leerde dat je gevoelens er niet mochten zijn, en hoe je ze zelf verstopt achter een glimlach. Een boek dat precies verwoordt waarom “gewoon positief blijven” vaak het tegenovergestelde doet van helen.
Krista Liekens is gespecialiseerd in jeugdtrauma, moederwonden, vaderwonden, emotionele verwaarlozing, hechtingsproblematiek en het reguleren van het zenuwstelsel.