Het gebeurt meestal op de meest onhandige momenten. Midden in een vergadering, tijdens een gesprek met je partner, in de rij aan de kassa: plots overspoelt een gevoel je dat veel groter is dan de situatie rechtvaardigt. Een opmerking die verkeerd valt, een blik die je interpreteert als afkeuring, een stilte die te lang duurt. Op zulke momenten heb je geen tijd voor een uitgebreide reflectie over waar dit vandaan komt. Je hebt iets nodig wat meteen werkt.
Innerlijk kind werk wordt vaak beschreven als iets dat je doet in stille momenten: schrijven, mediteren, terugkijken. Maar minstens even belangrijk is wat je doet op het moment zelf, wanneer het oude gevoel opduikt en je zenuwstelsel al in overlevingsstand staat.
Wat er gebeurt als je innerlijk kind wordt geraakt
Wanneer iets in het heden lijkt op een oude pijn, reageert je zenuwstelsel niet op de huidige situatie, maar op de herinnering die het oproept. Dat verklaart waarom een onschuldige opmerking soms een reactie uitlokt die niet in verhouding staat: het is niet de opmerking zelf die zoveel pijn doet, het is het oude gevoel dat erdoor wordt aangeraakt. Op zulke momenten heeft dat jongere deel van jou geen behoefte aan uitleg of logica. Het heeft behoefte aan iemand die zegt: ik zie je, ik ben er.
Het probleem is dat er in het moment zelf vaak niemand is die dat zegt, of dat de mensen om je heen niet doorhebben wat er speelt. Daarom is het zo waardevol om te leren die rol zelf op te nemen, ook al voelt dat in het begin onwennig.
Een oefening voor het moment zelf
Deze oefening duurt minder dan een minuut en kan overal, ook midden in een sociale situatie.
- Merk op dat er iets groters speelt dan de situatie rechtvaardigt. Dat opmerken alleen al maakt ruimte.
- Leg, letterlijk of in gedachten, een hand op je hart of arm. Fysiek contact met jezelf kalmeert het zenuwstelsel sneller dan woorden alleen.
- Zeg vanbinnen tegen jezelf: “Ik zie dat dit pijn doet. Je hoeft dit niet alleen te dragen, ik ben hier.”
- Adem drie keer trager uit dan je inademt. Dat signaal alleen al vertelt je zenuwstelsel dat er geen acuut gevaar is.
- Laat jezelf pas daarna beslissen of, en hoe, je op de situatie reageert.
Het doel is niet om het gevoel meteen te laten verdwijnen. Het doel is om jezelf niet nog een keer alleen te laten met iets waar je vroeger al alleen mee was. Dat verschil, tussen weer alleen zijn en dit keer wél gezien worden, is waar heling zich in de praktijk voltrekt. Zie ook de boosheid van je innerlijk kind erkennen voor een verwante oefening bij heftigere emoties.
Waarom herhaling meer doet dan intensiteit
Je hoeft deze oefening niet perfect uit te voeren om ze te laten werken. Zelfs een onhandige, korte versie ervan, tien keer herhaald over verschillende weken, doet meer dan één perfect uitgevoerde sessie. Je zenuwstelsel leert door herhaling dat het veilig is, niet door een eenmalig inzicht. Elke keer dat je jezelf op dat moment zelf troost in plaats van wegduwt, verschuift er iets, klein maar blijvend.
Wees geduldig met jezelf als het niet meteen lukt. Het feit dat je het probeert, is op zich al een vorm van re-parenting: jezelf geven wat je als kind misschien niet altijd kreeg.
Veelgestelde vragen
Hoe voelt het als je innerlijk kind getriggerd wordt?+
Het voelt vaak alsof je plotseling kleiner, hulpelozer of jonger wordt dan je bent, ook al blijft je volwassen brein volledig aanwezig. Er kan een intense golf van angst, schaamte of verdriet opkomen die niet in verhouding staat tot wat er werkelijk gebeurt. Sommige mensen voelen een knoop in hun maag, een snelle hartslag, of de neiging om te vluchten, te bevriezen of juist fel te reageren. Deze reactie is geen overdrijving, het is een lichamelijk spoor van een oude ervaring die zich in het huidige moment laat gelden.
Wat is het verschil tussen een trigger en een emotionele flashback?+
Een trigger is de aanleiding, het moment of de opmerking die een oud gevoel activeert. Een emotionele flashback is wat er daarna gebeurt: een golf van intense emotie zonder duidelijk beeld of herinnering, alsof je even helemaal terug bent in het gevoel van vroeger. Niet elke trigger leidt tot een volledige flashback, maar bij jeugdtrauma is die overgang vaak sneller en heftiger dan bij mensen zonder die geschiedenis. Meer hierover lees je in wat is een trigger.
Kan ik deze oefening ook toepassen bij mijn kinderen, of is dit alleen voor mezelf?+
Deze oefening is in de eerste plaats bedoeld om jezelf te troosten, maar dezelfde principes, aanwezig blijven, benoemen wat je ziet, fysiek contact aanbieden, werken evengoed bij een kind dat overweldigd is. Het grote verschil is dat je bij je eigen kind ook je eigen reactie in de gaten moet houden: raakt het jouw innerlijk kind ook? Als dat zo is, troost jezelf eerst kort, ook al is het maar één adem lang, voor je je kind bijstaat. Zo voorkom je dat je vanuit je eigen oude pijn reageert in plaats van vanuit rust.
Hoe lang duurt het voor dit patroon echt verandert?+
Er is geen vaste tijdlijn, want het hangt af van hoe diep en hoe vaak het patroon werd ingesleten. Wat wel vaststaat, is dat verandering via herhaling gaat, niet via één doorbraakmoment. De meeste mensen merken na enkele weken van consequent oefenen dat de golven iets minder heftig worden of iets sneller zakken. Volledige verandering, waarbij een oude trigger nauwelijks nog reactie oproept, kan maanden tot jaren vragen, afhankelijk van de diepte van de wond en de mate van herhaling.
Wat als troosten niet meteen werkt?+
Dat is volkomen normaal en geen teken dat je iets fout doet. Soms is een gevoel te groot om in het moment zelf volledig te kalmeren, en dat is oké. Het doel van de oefening is niet dat het gevoel meteen verdwijnt, maar dat je jezelf niet in de steek laat terwijl het er is. Als de golf aanhoudt, geef jezelf dan later, in een rustiger moment, extra tijd en ruimte om er verder bij stil te staan, eventueel met steun van een traumasensitieve begeleider.
Wil je hier zelf nog dieper induiken?
Start met de gratis gids Jeugdtrauma.
Boekentip
Het helen van je innerlijke kind — Susanne Hühn
Dit boek van Susanne Hühn draait om luisteren met je hart naar wat je innerlijk kind je vertelt. Een mooie metgezel bij het leren troosten van jezelf, precies op de momenten dat het nodig is.
Veel liefs,
Krista
Krista Liekens is gespecialiseerd in jeugdtrauma, moederwonden, vaderwonden, emotionele verwaarlozing, hechtingsproblematiek en het reguleren van het zenuwstelsel.